We leven in een maatschappij die enorm gericht is op het hoofd. We analyseren, plannen, rationaliseren en proberen ons leven te controleren met onze gedachten en overtuigingen. Maar als we weer in contact willen komen met onszelf, hebben we een breder bewustzijn nodig.
Met een breder bewustzijn bedoel ik een weten dat niet alleen je geest omvat, maar juist ook je lichaam, je hart en je ziel. Daarom is het zo waardevol om ook zicht te krijgen op de laag van je lijf. Niet omdat het lichaam beter is dan het hoofd, of omdat je constant ‘uit je hoofd en in je lijf’ zou moeten zijn. Dat zijn hardnekkige misvattingen. Juist de verbinding tussen lichaam en geest is zo verrijkend. Het gaat niet om óf het hoofd óf het lichaam, maar om een nieuwsgierigheid naar beiden. Het is eerder en-en.
Jouw hoofd hoeft niet weg
In mijn praktijk hoor ik regelmatig een diepe verzuchting: “Ik zit veel te veel in mijn hoofd.” Het klinkt bijna altijd als een streng oordeel over onszelf. Heel begrijpelijk, want een grote stroom van piekergedachten kan veel lijden met zich meebrengen. Niet gek dus dat we verlangen naar verlichting.
Maar het denken heeft ook een hele waardevolle functie. Het helpt je om woorden te geven aan wat je ervaart, om overzicht te creëren, verbanden te leggen en te plannen. Jouw hoofd hoeft dus absoluut niet weg.
Ik geloof niet zozeer in wegdrukken, maar eerder in iets toevoegen, er mag iets bij. Achter het oordeel over het ‘in je hoofd zitten’ schuilt namelijk vaak een dieper verlangen. Misschien verlang je naar meer rust, verbinding, ruimte, vertrouwen of vrijheid. Door vervolgens je lijf meer in beeld te brengen kan je diepere verlangen ook daadwerkelijk dichterbij komen.
De wisselwerking tussen lichaam en geest
Onze conditionering en patronen dragen we niet alleen als gedachten met ons mee, ze zitten diep verankerd in zowel je lichaam als je geest. De verhalen en interpretaties die jij over jezelf (en de ander) gelooft, leven in beide lagen. Lichaam en geest beïnvloeden elkaar voortdurend.
Denk bijvoorbeeld aan de gedachte: “Ik ben niet goed genoeg.” Zo’n gedachte kan direct een reactie in je lichaam oproepen. Misschien ontstaat er spanning in de buik, druk op de borst of wordt je ademhaling oppervlakkiger. Je kunt dit zelf eens onderzoeken: wat merk je op in je lichaam wanneer deze gedachte door je heen gaat? Die fysieke onrust stuurt vervolgens weer een alarmsignaal naar je hersenen, wat nóg meer angstige gedachten genereert. Zo kunnen lichaam en geest elkaar steeds opnieuw bevestigen en versterken.
Je somatisch bewustzijn verdiepen: van conditionering naar keuzevrijheid
Hoe doorbreek je deze cirkel? Wanneer dit soort gedachten zich blijven herhalen, is het waardevol om de reactie van je lijf te gaan observeren. We kunnen leren om lichaamssignalen op te pikken en ons somatisch bewustzijn te verdiepen. Daar bedoel ik het vermogen mee om op te merken wat er in je lichaam gebeurt en daar met aandacht en nieuwsgierigheid bij te blijven.
Maar hoe doe je dat? Op momenten waarop je merkt dat je op de automatische piloot reageert of opnieuw in dezelfde cirkel terechtkomt, kun je jezelf bijvoorbeeld afvragen:
- Wat merk ik nu op in mijn lijf?
- Waar voel ik dat eigenlijk?
- Wat gebeurt er als ik wat langer bij deze fysieke sensatie blijf?
- Is er nog meer dat me opvalt aan deze lichaamssensatie?
Zo ontwikkel je een nieuwsgierige houding ten opzichte van wat er binnenin je leeft. Door simpelweg op te merken wat er in je lichaam gebeurt, onderbreek je de automatische cirkel waarin beiden elkaar steeds opnieuw versterken. Via je lijf kom je weer terug in het hier en nu.
Juist daar kan ruimte ontstaan. Wanneer je niet langer volledig opgaat in je gedachten of automatisch meegaat in de lichamelijke reactie, kunnen er andere mogelijkheden in beeld komen. Zo kan lichaamsbewustzijn bijdragen aan meer keuzevrijheid.
De essentie: lichaam én geest integreren
Lichaam en geest versterken elkaar voortdurend. Het één is niet beter of belangrijker dan het ander. Daarom is het waardevol om nieuwsgierig te zijn naar allebei. Wanneer je vooral zicht hebt op je gedachten en je lijf minder in beeld is, kan het verdiepen van je somatische bewustzijn erg waardevol zijn.
Zicht krijgen op je lijf kan voelen als een grote stap. In dat geval help ik je graag om je lijf meer in beeld te brengen en te verkennen wat jou helpt om deze automatische cirkel te doorbreken.
Nieuwsgierig wat een lichaamsgerichte benadering jou kan brengen? Meld je aan voor een vrijblijvende kennismaking.
Verder lezen
- De stem van je lichaam (2023). Peter Levine.
- De tijger ontwaakt (2007). Peter Levine.
- The body keeps the score (2015). Bessel van der Kolk.